Hoạt huyết, điều kinh và bổ gân cốt

1Công dụng chính

• Hoạt huyết, thông kinh, giảm đau, thanh tâm lương huyết
• Hỗ trợ đau do huyết ứ trong bài thuốc.
• Thường dùng cho kinh nguyệt không đều, đau ngực theo biện chứng.
• Giúp bồn chồn, mất ngủ do huyết nhiệt trong bài phối hợp.

2Thường dùng cho các chứng

• Đau bụng kinh do huyết ứ.
• Đau ngực hoặc hồi hộp chỉ sau khi đã khám tim mạch.
• Sưng đau do chấn thương trong bài thuốc.

3Công dụng cụ thể

Ví dụĐau ngực là cấp cứu tiềm ẩn, không tự dùng đan sâm thay thuốc tim.

4Cách sử dụng

• Chỉ dùng trong bài thuốc hoặc chế phẩm chuẩn hóa theo bác sĩ.
• Không tự phối với tam thất, hồng hoa và thuốc chống đông.
• Ngày dùng 9 – 15 g.

1Công dụng chính

• Tán ứ chỉ huyết, tiêu sưng giảm đau.
• Theo Đông y dùng hỗ trợ chảy máu kèm huyết ứ trong bài phù hợp.
• Hỗ trợ đau, sưng do chấn thương.
• Có hoạt chất saponin, nhưng không phải thuốc tự dùng cho tim mạch.

2Thường dùng cho các chứng

• Bầm tím, sưng đau do chấn thương.
• Chảy máu chỉ khi đã xác định nguyên nhân và được kê.
• Đau ngực do ứ chỉ dưới giám sát y tế.

3Công dụng cụ thể

Ví dụTam thất vừa có tác dụng chỉ huyết theo Đông y vừa có thể ảnh hưởng đông máu, nên không tự dùng khi đang chảy máu.

4Cách sử dụng

• Dùng bột hoặc bài sắc theo liều chuyên môn; phân biệt tam thất thật với củ giả.
• Không uống bột sống kéo dài như thực phẩm bổ.
• Ngày dùng từ 3 g đến 9 g, tán bột, uống mỗi lần từ 1 g đến 3 g.

1Công dụng chính

• Hành khí, phá huyết, chỉ thống, sinh cơ.
• Hỗ trợ đau do khí trệ huyết ứ theo Đông y.
• Nghệ dùng làm gia vị và tạo màu thực phẩm.
• Curcumin được nghiên cứu về viêm, nhưng hấp thu và hiệu quả tùy chế phẩm.

2Thường dùng cho các chứng

• Phụ nữ đau bụng sau đẻ do máu xấu không sạch, kết hòn cục, hoặc ứ huyết do sang chấn.
• Kinh nguyệt không đều, bế kinh, đau bụng kinh do ứ.
• Đầy tức vùng sườn do khí trệ.
• Khó tiêu nhẹ khi dùng lượng gia vị.

3Công dụng cụ thể

Ví dụKhông dùng nghệ hoặc curcumin để thay điều trị loét dạ dày, ung thư hay viêm khớp.

4Cách sử dụng

• Dùng lượng thực phẩm trong món ăn; dạng cao chiết theo nhãn và tư vấn.
• Không tự uống tinh bột nghệ liều cao kéo dài.
• Ngày dùng 6 – 12 g.

1Công dụng chính

• Hoạt huyết khứ ứ, lợi thủy tiêu phù.
• Hỗ trợ kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh do huyết ứ.
• Dùng sau sinh trong một số bài chuyên môn để hỗ trợ sản dịch.
• Có tác dụng lợi tiểu nhẹ.

2Thường dùng cho các chứng

• Rối loạn kinh nguyệt, kinh bế, kinh ít, đau bụng kinh do ứ.
• Sản dịch không hết chỉ khi bác sĩ đánh giá.
• Phù nhẹ do ứ trệ trong bài phối hợp.

3Công dụng cụ thể

Ví dụRong kinh, đau bụng sau sinh hoặc nghi có thai tuyệt đối không tự uống ích mẫu.

4Cách sử dụng

• Dùng trong bài thuốc hoặc cao chuẩn hóa theo chỉ định.
• Không dùng như trà điều kinh hằng tháng mà chưa khám.
• Ngày dùng 6 – 12 g.

1Công dụng chính

• Chỉ huyết, trừ hàn thấp, điều kinh, an thai.
• Hỗ trợ đau bụng kinh do hàn.
• Làm ấm kinh mạch, hỗ trợ tay chân lạnh.
• Dùng trong cứu ngải hoặc bài thuốc chuyên môn.

2Thường dùng cho các chứng

• Kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh thích chườm ấm.
• Xuất huyết thuộc hư hàn chỉ sau chẩn đoán.
• Đau khớp do lạnh trong cứu ngải.

3Công dụng cụ thể

Ví dụKhói cứu ngải có thể kích ứng phổi; phòng phải thông thoáng và tránh người hen.

4Cách sử dụng

• Dùng lượng thực phẩm nhỏ trong món ăn hoặc bài thuốc theo chỉ định.
• Tinh dầu ngải cứu không được uống; cứu ngải phải tránh bỏng.
• Ngày dùng từ 6 - 12 g.
• Dùng ngoài trị đau do sang chấn: Lấy Ngải cứu tươi, rửa sạch, giã, đắp nơi đau với liều thích hợp.

1Công dụng chính

• Hành khí chỉ thống, giải uất điều kinh, kiện vị tiêu thực.
• Hỗ trợ đầy tức ngực sườn do khí uất.
• Giúp điều hòa kinh nguyệt, giảm đau bụng kinh do khí trệ.
• Hỗ trợ đầy bụng liên quan căng thẳng.

2Thường dùng cho các chứng

• Đau dạ dày, tiêu hóa kém, đau cơ, đau ngực sườn, đau dây thần kinh ngoại biên, đau đầu.
• Hay thở dài, tức ngực, đầy bụng.
• Kinh không đều, đau bụng kinh do khí trệ.
• Đau bụng, ăn kém khi căng thẳng.

3Công dụng cụ thể

Ví dụĐau bụng kinh dữ dội hoặc kinh bất thường cần khám phụ khoa, không chỉ dùng hương phụ.

4Cách sử dụng

• Chủ yếu dùng dạng đã chế trong bài sắc; chế giấm thường thiên về vào Can.
• Không dùng kéo dài đơn độc.
• Ngày dùng 6 – 9 g.

1Công dụng chính

• Bổ can thận, mạnh gân cốt, an thai, hạ áp.
• Hỗ trợ đau lưng gối, chân yếu do can thận hư.
• Giúp mạnh gân cốt trong bài bổ thận.
• Một số nghiên cứu cho thấy có thể ảnh hưởng huyết áp.

2Thường dùng cho các chứng

• Lưng mỏi, gối yếu.
• Di tinh, liệt dương.
• Đau lưng trong thai kỳ chỉ khi được kê.
• Chóng mặt, huyết áp cao theo bài thuốc chuyên môn.

3Công dụng cụ thể

Ví dụĐau lưng kèm yếu chân, tê vùng yên ngựa hoặc rối loạn tiểu tiện cần đi khám ngay.

4Cách sử dụng

• Dùng trong bài sắc hoặc món hầm; thường sao đứt tơ để dễ chiết.
• Không tự dùng để điều trị tăng huyết áp.
• Ngày dùng 6 – 9 g.

1Công dụng chính

• Hoạt huyết thông kinh, mạnh gân cốt, bổ can thận
• Hỗ trợ đau lưng gối, chân yếu do can thận hư.
• Giúp hoạt huyết trong kinh bế, đau bụng kinh do ứ.
• Hỗ trợ tiểu tiện trong bài thấp nhiệt.

2Thường dùng cho các chứng

• Đau lưng, gối yếu.
• Kinh bế, đau bụng kinh do huyết ứ.
• Đau đầu, chóng mặt do hỏa bốc theo biện chứng.

3Công dụng cụ thể

Ví dụNgưu tất có tính hoạt huyết và dẫn xuống, không phù hợp cho phụ nữ mang thai.

4Cách sử dụng

• Chỉ dùng trong bài thuốc; cần phân biệt Hoài ngưu tất và Xuyên ngưu tất.
• Không tự dùng dài ngày để bổ khớp.
• Ngày dùng 8 – 12 g.

1Công dụng chính

• Bổ thận dương, cường cân cốt. trừ phong thấp.
• Hỗ trợ lưng gối lạnh, yếu do thận dương hư.
• Dùng trong bài cho giảm ham muốn hoặc dương nuy theo Đông y.
• Hỗ trợ đau khớp do phong hàn thấp.

2Thường dùng cho các chứng

• Liệt dương, hoạt tinh.
• Sợ lạnh, lưng gối yếu.
• Giảm ham muốn do thận dương hư sau khi loại trừ nguyên nhân y khoa.
• Đau khớp tăng khi lạnh.

3Công dụng cụ thể

Ví dụRối loạn cương hoặc giảm ham muốn có thể liên quan tim mạch, nội tiết và thuốc đang dùng, cần đánh giá.

4Cách sử dụng

• Chỉ dùng trong bài thuốc hoặc sản phẩm chuẩn hóa.
• Không dùng như trà tăng lực và không phối nhiều chất kích thích.
• Ngày dùng 3 – 9 g.

1Công dụng chính

• Bổ thận dương, ích tinh huyết, nhuận tràng thông tiện
• Hỗ trợ lưng gối yếu, lạnh và giảm sinh lực do thận dương hư.
• Giúp nhuận tràng ở người lớn tuổi, cơ thể hư.
• Dùng trong bài bổ thận tương đối nhuận, ít táo hơn một số vị khác.

2Thường dùng cho các chứng

• Liệt dương, di tinh, khó thụ thai,...
• Lưng mỏi, chân yếu, sợ lạnh.
• Táo bón do ruột khô ở người suy nhược.
• Giảm ham muốn theo thể thận dương hư.

3Công dụng cụ thể

Ví dụNgười tiêu chảy hoặc nóng trong không phù hợp với nhục thung dung dù đang mệt.

4Cách sử dụng

• Chủ yếu dùng trong bài sắc, hoàn hoặc món hầm theo hướng dẫn.
• Không tự ngâm rượu uống kéo dài.
• Ngày dùng 6 – 9 g.