Lợi thủy và thực liệu

1Công dụng chính

• Hỗ trợ phù nhẹ, tiểu ít do thấp trong bài thuốc.
• Giúp giảm nặng người, chóng mặt do đàm ẩm theo Đông y.
• Thường phối phục linh, bạch truật trong bài lợi thấp.

Thường dùng cho các chứng

• Phù nhẹ, tiểu không thông thoải mái.
• Nặng người, đàm thấp.
• Tiểu buốt do thấp nhiệt chỉ sau khi đánh giá.

2Công dụng cụ thể

Ví dụPhù kèm khó thở hoặc tiểu rất ít có thể là bệnh tim thận, cần khám khẩn.

3Cách sử dụng

• Chỉ dùng trong bài thuốc sắc, không dùng như trà giảm cân.
• Cần theo dõi lượng nước và điện giải khi dùng cùng vị lợi tiểu khác.

1Công dụng chính

• Hỗ trợ tiểu buốt, phù nhẹ do thấp nhiệt.
• Giúp thanh can, hỗ trợ mắt đỏ theo Đông y.
• Chất nhầy của hạt có thể hỗ trợ nhu động ruột khi dùng đủ nước.

Thường dùng cho các chứng

• Tiểu ít, tiểu buốt nhẹ sau khi loại trừ nhiễm trùng nặng.
• Tiêu lỏng do thấp trong bài phù hợp.
• Mắt đỏ, ho đờm do nhiệt.

2Công dụng cụ thể

Ví dụHạt hút nước mạnh, dùng thiếu nước có thể gây nghẹn hoặc tắc đường tiêu hóa.

3Cách sử dụng

• Khi sắc thường bọc túi vải; nếu dùng chất xơ phải uống đủ nước.
• Uống cách thuốc khác ít nhất vài giờ vì có thể giảm hấp thu.

1Công dụng chính

• Hỗ trợ tiểu buốt, tiểu rắt do thấp nhiệt.
• Dùng trong bài hỗ trợ sỏi đường tiết niệu hoặc đường mật.
• Giúp lợi tiểu nhẹ.

Thường dùng cho các chứng

• Tiểu rắt, tiểu buốt.
• Sỏi nhỏ đã được bác sĩ đánh giá.
• Vàng da do thấp nhiệt trong bài chuyên môn.

2Công dụng cụ thể

Ví dụKim tiền thảo không làm tan mọi loại sỏi; đau quặn, sốt, bí tiểu hoặc nôn cần cấp cứu.

3Cách sử dụng

• Dùng trong bài sắc hoặc chế phẩm chuẩn hóa, uống đủ nước nếu bác sĩ không hạn chế.
• Không dùng kéo dài mà không siêu âm và theo dõi.

1Công dụng chính

• Hỗ trợ tăng bài niệu nhẹ.
• Dùng làm nước uống ngắn ngày khi phù nhẹ đã rõ nguyên nhân.
• Có thể phối trong trà thanh nhẹ mùa nóng.

Thường dùng cho các chứng

• Tiểu ít nhẹ, cảm giác nặng người.
• Phù nhẹ không do suy tim, suy thận.
• Hỗ trợ đường mật trong kinh nghiệm dân gian.

2Công dụng cụ thể

Ví dụPhù chân kéo dài không nên chỉ uống râu ngô vì có thể liên quan tim, thận, gan hoặc tĩnh mạch.

3Cách sử dụng

• Rửa sạch, đun nước ngắn ngày; không dùng râu ngô bị mốc hoặc phun thuốc.
• Không thay toàn bộ nước lọc bằng nước râu ngô.

1Công dụng chính

• Hỗ trợ tiểu buốt, tiểu rắt do thấp nhiệt.
• Giúp thanh phế, hóa đàm nhiệt nhẹ.
• Dùng ngoài hoặc trong bài thanh nhiệt theo Đông y.

Thường dùng cho các chứng

• Tiểu vàng, tiểu buốt nhẹ.
• Ho đờm vàng trong bài phối hợp.
• Mụn nhọt, sưng nóng nhẹ.

2Công dụng cụ thể

Ví dụTiểu buốt kèm sốt, đau lưng hoặc có máu cần khám nhiễm trùng tiết niệu.

3Cách sử dụng

• Dùng vị trà sạch để sắc; không hái ở bãi cỏ phun hóa chất.
• Không uống đặc kéo dài như nước lọc.

1Công dụng chính

• Hỗ trợ nặng người, ăn kém trong thời tiết nóng ẩm.
• Dùng làm trà có hương nhẹ.
• Trong Đông y dùng cho chảy máu thuộc nhiệt khi sao cháy, nhưng phải đúng chỉ định.

Thường dùng cho các chứng

• Mệt, đầu nặng, chán ăn mùa nóng.
• Tiêu lỏng do thử thấp theo biện chứng.
• Chảy máu nhẹ chỉ trong bài thuốc đã được kê.

2Công dụng cụ thể

Ví dụLá sen không phải thuốc giảm cân; giảm cân vẫn cần kiểm soát năng lượng và vận động.

3Cách sử dụng

• Hãm loãng hoặc dùng trong bài sắc; không uống đặc kéo dài.
• Chọn lá sạch, không mốc và không thu từ ao ô nhiễm.

1Công dụng chính

• Hỗ trợ phù nhẹ và nặng người.
• Là thực phẩm giàu chất xơ, đạm thực vật.
• Dùng trong cháo, canh dưỡng sinh.

Thường dùng cho các chứng

• Phù nhẹ do chế độ ăn mặn sau khi loại trừ bệnh.
• Nặng người, thấp trệ.
• Mụn nhọt trong bài phối hợp theo Đông y.

2Công dụng cụ thể

Ví dụĐậu đỏ không thay thuốc điều trị suy tim hoặc suy thận gây phù.

3Cách sử dụng

• Ngâm rồi nấu chín kỹ; dùng cháo, canh, chè ít đường.
• Không dùng nước đậu đỏ rang thay bữa ăn hoặc uống quá nhiều.

1Công dụng chính

• Hỗ trợ phù nhẹ, tiểu ít do thấp.
• Giúp giải khát, thanh nhẹ trong mùa nóng.
• Có thể dùng trong canh hoặc nước nấu loãng.

Thường dùng cho các chứng

• Cơ thể nặng, phù nhẹ.
• Nóng bức, khát.
• Tiểu ít nhẹ khi không có bệnh thận nặng.

2Công dụng cụ thể

Ví dụPhù đột ngột, khó thở hoặc tăng cân nhanh cần khám thay vì tự uống vỏ bí đao.

3Cách sử dụng

• Rửa sạch, nấu canh hoặc sắc ngắn; không dùng vỏ có dư lượng thuốc.
• Không thêm quá nhiều đường vào nước bí đao.

1Công dụng chính

• Theo Đông y hỗ trợ chảy máu thuộc huyết nhiệt trong bài thuốc.
• Giúp thanh can, hỗ trợ mắt đỏ và đau đầu do nhiệt.
• Nụ hòe chứa rutin và được dùng trong một số chế phẩm.

Thường dùng cho các chứng

• Trĩ chảy máu, đi ngoài ra máu chỉ sau khi đã khám.
• Chảy máu cam do huyết nhiệt.
• Đau đầu, mắt đỏ do can hỏa.

2Công dụng cụ thể

Ví dụĐi ngoài ra máu có thể là trĩ nhưng cũng có thể là bệnh đường ruột nghiêm trọng, cần chẩn đoán.

3Cách sử dụng

• Chủ yếu dùng trong bài sắc hoặc chế phẩm chuẩn hóa; dạng sao có mục đích khác.
• Không tự dùng để cầm máu kéo dài.

1Công dụng chính

• Là rau ít năng lượng, giàu chất xơ.
• Có thể hỗ trợ đường huyết nhưng hiệu quả không ổn định và không thay thuốc.
• Giúp thanh nhẹ trong món ăn mùa nóng.

Thường dùng cho các chứng

• Chế độ ăn cần tăng rau và giảm năng lượng.
• Cảm giác nóng bức, khát nhẹ.
• Hỗ trợ kiểm soát đường huyết dưới theo dõi y tế.

2Công dụng cụ thể

Ví dụNgười dùng insulin hoặc thuốc tiểu đường không nên uống nước khổ qua đậm đặc vì có thể hạ đường huyết.

3Cách sử dụng

• Ăn chín như rau; tránh nước ép, cao hoặc hạt liều cao không rõ chuẩn.
• Không dùng thay bữa ăn hoặc thuốc điều trị.