Thanh nhiệt và giải độc

1Công dụng chính

• Thanh nhiệt, giải độc, tán phong nhiệt.
• Hỗ trợ đau họng, cảm nóng nhẹ.
• Dùng trong bài thanh nhiệt cho mụn nhọt, sưng đỏ theo Đông y.
• Có thể hãm trà ngắn ngày khi phù hợp.

2Thường dùng cho các chứng

• Cảm mạo phong nhiệt.
• Họng đỏ, đau nhẹ, sốt nhẹ.
• Mụn nhọt, sưng nóng đỏ.
• Khát, miệng hôi do nhiệt.

3Công dụng cụ thể

Ví dụViêm họng do liên cầu hoặc sốt cao cần khám; kim ngân hoa không thay kháng sinh khi có chỉ định.

4Cách sử dụng

• Hãm hoặc sắc ngắn; dùng vị trà sạch, đúng loài.
• Không uống đặc kéo dài như nước lọc.
• Ngày 12 – 16 g.

1Công dụng chính

• Thanh nhiệt giải độc, tiêu sưng tán kết.
• Hỗ trợ cảm phong nhiệt, đau họng.
• Dùng trong bài cho mụn nhọt, hạch sưng do nhiệt độc.
• Hỗ trợ tiểu tiện trong thể thấp nhiệt nhẹ.

2Thường dùng cho các chứng

• Sốt nhẹ, đau họng, khát.
• Mụn nhọt, sưng đau.
• Hạch hoặc kết tụ theo biện chứng Đông y.

3Công dụng cụ thể

Ví dụHạch kéo dài, cứng hoặc sụt cân không nên tự điều trị bằng liên kiều mà cần khám.

4Cách sử dụng

• Chủ yếu dùng trong bài thuốc sắc, thường phối kim ngân hoa.
• Không dùng quả cây cảnh có tên tương tự.
• Ngày dùng 6 – 15 g.

1Công dụng chính

• Thanh nhiệt giải độc, tiêu viêm tán kết.
• Hỗ trợ sưng nóng đỏ, mụn nhọt trong bài thanh nhiệt.
• Theo Đông y thường dùng cho vú sưng đau do nhiệt độc.
• Có tác dụng lợi tiểu nhẹ.

2Thường dùng cho các chứng

• Mụn nhọt, viêm sưng nhẹ.
• Đau họng, miệng đắng do nhiệt.
• Tiểu buốt nhẹ chỉ sau khi đã đánh giá nguyên nhân.

3Công dụng cụ thể

Ví dụVú sưng đau kèm sốt có thể là viêm hoặc áp xe, phải khám sớm chứ không chỉ uống bồ công anh.

4Cách sử dụng

• Dùng vị trà đúng loài để hãm, sắc hoặc làm rau nếu là loại ăn được.
• Vị trà tươi: Đắp ngoài trị mụn nhọt, sưng vú, tắc tia sữa.
• Cẩn thận hái ven đường, nơi phun thuốc hoặc nhầm loài.
• Ngày dùng 8 – 30 g.

1Công dụng chính

• Tả hỏa, trừ phiền, thanh nhiệt lợi thấp, lương huyết giải độc; ngoài dùng tiêu sưng giảm đau.
• Hỗ trợ bồn chồn, mất ngủ do nhiệt.
• Dùng trong bài thấp nhiệt gây vàng da hoặc tiểu buốt.
• Hỗ trợ chảy máu thuộc huyết nhiệt theo Đông y.

2Thường dùng cho các chứng

• Nóng bứt rứt, miệng khát.
• Vàng da, tiểu vàng do thấp nhiệt cần khám.
• Mụn nhọt, sưng đau do nhiệt độc.

3Công dụng cụ thể

Ví dụVàng da là dấu hiệu cần khám gan mật; không tự dùng chi tử để điều trị.

4Cách sử dụng

• Chủ yếu dùng trong bài sắc; sao chế tùy mục đích.
• Không dùng làm màu thực phẩm hoặc trà kéo dài nếu không rõ nguồn.
• Ngày dùng 6 – 10 g.

1Công dụng chính

• Thanh nhiệt giáng hỏa, minh mục, tán kết, tiêu sưng.
• Hỗ trợ mắt đỏ, đau đầu do can hỏa.
• Trong Đông y dùng cho hạch, bướu và kết tụ trong bài phối hợp.
• Có thể làm hạ huyết áp nhẹ ở một số người.

2Thường dùng cho các chứng

• Tăng huyết áp, mắt đỏ, đau đầu, cáu gắt do can hỏa.
• Hạch vùng cổ hoặc tuyến giáp chỉ hỗ trợ sau chẩn đoán.
• Vú căng, sưng đau theo thể nhiệt.

3Công dụng cụ thể

Ví dụNhân tuyến giáp, hạch cổ hoặc u vú phải được siêu âm và đánh giá, không tự uống hạ khô thảo để làm tan.

4Cách sử dụng

• Chủ yếu sắc trong bài thuốc hoặc dùng trà ngắn ngày có mục đích.
• Không dùng đặc, kéo dài liên tục.
• Ngày dùng 9 – 15 g.

1Công dụng chính

• Thanh nhiệt táo thấp, tả hòa giải độc, an thai.
• Hỗ trợ thấp nhiệt gây tiêu chảy hoặc tiểu buốt trong bài thuốc.
• Dùng cho ho do phế nhiệt và sốt do nhiệt theo Đông y.
• Trong một số bài cổ dùng an thai khi có nhiệt, nhưng phải do thầy thuốc kê.

2Thường dùng cho các chứng

• Sốt, khát, đờm vàng do phế nhiệt.
• Tiêu chảy, lỵ do thấp nhiệt.
• Chảy máu thuộc huyết nhiệt trong bài phối hợp.

3Công dụng cụ thể

Ví dụTiêu chảy kèm sốt, máu hoặc mất nước cần khám, không tự dùng hoàng cầm.

4Cách sử dụng

• Chủ yếu dùng trong bài thuốc sắc; dạng sao chế khác nhau tùy mục đích.
• Không dùng như trà thanh nhiệt hằng ngày.
• Ngày dùng 3 – 9 g.

1Công dụng chính

• Thanh nhiệt lợi thấp, thoái hoàng.
• Hỗ trợ cảm giác nặng người, miệng đắng do thấp nhiệt.
• Thường dùng trong bài thuốc cho vàng da thuộc thấp nhiệt.
• Có tác dụng lợi tiểu và lợi mật nhẹ.

2Thường dùng cho các chứng

• Miệng đắng, chán ăn.
• Viêm gan, vàng da, viêm túi mật, tiểu vàng, tiểu đục ít.
• Nặng người, ngứa do thấp nhiệt trong bài phối hợp.
• Phụ nữ sau sinh ăn chậm tiêu.

3Công dụng cụ thể

Ví dụVàng da, đau hạ sườn phải hoặc nước tiểu sẫm là dấu hiệu cần khám gan mật ngay.

4Cách sử dụng

• Hãm hoặc sắc ngắn ngày từ vị trà đúng loài.
• Không uống đặc thay nước và không phối rượu.
• Ngày dùng 10 – 15 g.

1Công dụng chính

• Tiêu độc, sát trùng, tán ứ, thông huyết, lợi tiểu
• Hỗ trợ tiểu tiện và cảm giác nóng trong trong thể phù hợp.
• Giải độc gan, hạ men gan.
• Dùng trong một số bài thanh nhiệt giải độc.

2Thường dùng cho các chứng

• Viêm gan vàng da.
• Tiểu vàng, nóng trong nhẹ; tiểu tiện bí, rắt.
• Ăn kém, đầy tức vùng gan mật.
• Mụn nhọt, lở ngứa ngoài da.

3Công dụng cụ thể

Ví dụNgười men gan cao hoặc viêm gan dùng phối hợp với nhân trần, bách quản,... theo sự hướng dẫn của bác sĩ.

4Cách sử dụng

• Dùng vị trà đúng loài để sắc ngắn ngày hoặc chế phẩm chuẩn hóa.
• Không dùng cây ven đường, bị mốc hoặc không xác định loài.
• Ngày dùng 8 – 16 g.
• Dùng ngoài: Lấy cây tươi giã nát, bôi đắp ngoài (không nên đắp vào chỗ lở loét). Lượng dùng thích hợp.

1Công dụng chính

• Thanh nhiệt trừ thấp, giải độc, tiêu sưng.
• Dùng làm rau, nước uống giúp giải khát.
• Hỗ trợ tiểu tiện và mụn nhọt do nhiệt trong kinh nghiệm cổ truyền.
• Chiết xuất rau má được nghiên cứu về lành thương và tuần hoàn tĩnh mạch.

2Thường dùng cho các chứng

• Nóng trong, khát nhẹ.
• Mụn nhọt, sưng viêm nhẹ.
• Chân nặng do tuần hoàn tĩnh mạch khi dùng sản phẩm chuẩn hóa.
• Tiểu tiện rắt buốt.

3Công dụng cụ thể

Ví dụNước ép đậu xanh, rau má giúp giải nhiệt mùa hè.

4Cách sử dụng

• Rửa thật sạch, dùng như rau hoặc nấu chín; chế phẩm chiết xuất dùng theo nhãn.
• Không xay từ rau không rõ nguồn nước tưới.
• Ngày dùng từ 30 g đến 40 g Rau má tươi, vò nát, lấy nước hoặc sắc uống. Dùng vị trà khô, ngày dùng từ 15 g đến 30 g. Dạng thuốc sắc.
• Dùng ngoài: Dùng vị trà tươi, giã nát, đắp chữa vết thương do ngã, gãy xương, bong gân và làm tan ung nhọt, lượng thích hợp.

1Công dụng chính

• Thông mật, lợi tiểu, an thần, bổ gan, bổ thận, giảm hàm lượng cholesterol trong máu.
• Hỗ trợ đầy bụng, khó tiêu sau bữa nhiều chất béo.
• Cao lá atiso được nghiên cứu về lipid máu và dòng mật, nhưng hiệu quả tùy chế phẩm.
• Có thể dùng làm trà hoặc thực phẩm.

2Thường dùng cho các chứng

• Hàm lượng cholesterol cao, mỡ máu tăng, vàng da, xơ vữa động mạch
• Đầy bụng, chậm tiêu nhẹ.
• Ăn uống nhiều dầu mỡ.
• Hỗ trợ chế độ chăm sóc gan khi không có tắc mật.

3Công dụng cụ thể

Ví dụĐau hạ sườn phải, sốt hoặc vàng da phải khám, không tự uống atiso để thông mật.

4Cách sử dụng

• Dùng trà, cao hoặc món ăn đúng hướng dẫn sản phẩm.
• Không lạm dụng cao đặc hoặc trà đóng chai nhiều đường.
• Ngày dùng 8 - 16 g.